महिलांना आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी बनवणे, विमा क्षेत्रात रोजगाराच्या नवीन संधी उपलब्ध करून देणे आणि ग्रामीण तसेच शहरी भागात विमा जागरूकता वाढवणे या उद्देशाने भारतीय आयुर्विमा महामंडळ (LIC) ने विमा सखी योजना (Bima Sakhi Yojana) सुरू केली आहे.

या योजनेत सहभागी होणाऱ्या महिलांना सुरुवातीला मोफत प्रशिक्षण दिले जाते. प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर त्या LIC च्या महिलेच्या करिअर एजंट (Mahila Career Agent) म्हणून काम करू शकतात. त्यांना ग्राहकांना विविध LIC विमा योजनांची माहिती देणे, योग्य पॉलिसी निवडण्यासाठी मार्गदर्शन करणे आणि नवीन विमा पॉलिसी विक्री करण्याची संधी मिळते.

या योजनेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे महिलांना पॉलिसी विक्रीवरील कमिशन मिळते. याशिवाय, LIC ने ठरवून दिलेल्या अटी आणि कामगिरीचे निकष पूर्ण केल्यास पहिल्या तीन वर्षांसाठी निश्चित मानधन (Stipend) देखील दिले जाते. त्यामुळे ही योजना केवळ विमा विक्रीपुरती मर्यादित नसून महिलांना स्वतःचा व्यवसाय उभा करण्याची आणि नियमित उत्पन्न मिळवण्याची संधी देते.

LIC विमा सखी योजनेचा उद्देश

या योजनेद्वारे महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्याबरोबरच त्यांना स्वतःच्या गावात किंवा परिसरात काम करण्याची संधी उपलब्ध करून देणे हा मुख्य उद्देश आहे.

योजनेचे प्रमुख उद्दिष्टे—

• महिलांना स्वयंरोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देणे.
• विमा क्षेत्रात महिलांचा सहभाग वाढवणे.
• ग्रामीण व शहरी भागात जीवन विम्याबाबत जनजागृती करणे.
• महिलांना दीर्घकालीन करिअरचा पर्याय उपलब्ध करून देणे.
• आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी बनवणे.

कोण अर्ज करू शकते?

LIC विमा सखी योजनेसाठी अर्ज करणाऱ्या महिलांनी खालील पात्रता पूर्ण करणे आवश्यक आहे.

• वय 18 ते 70 वर्षे असावे.
• किमान 10 वी उत्तीर्ण असणे आवश्यक.
• भारतीय नागरिक असणे आवश्यक.
• विमा क्षेत्रात काम करण्याची तयारी आणि इच्छाशक्ती असावी.
• LIC ने निश्चित केलेल्या इतर पात्रता अटी पूर्ण कराव्या लागतील.

टीप: विद्यमान LIC एजंट, काही निवृत्त कर्मचारी किंवा LIC च्या नियमांनुसार अपात्र ठरणाऱ्या विशिष्ट श्रेणीतील व्यक्तींना या योजनेचा लाभ मिळणार नाही.

किती मानधन मिळते?

LIC विमा सखी योजनेत सहभागी महिलांना ₹7,000 प्रतिमहिना निश्चित पगार दिला जातो, अशी समजूत चुकीची आहे.

प्रत्यक्षात, हे मानधन (Stipend) असून ते LIC ने निश्चित केलेल्या व्यवसायिक अटी आणि कामगिरीचे निकष पूर्ण केल्यास दिले जाते.

मानधनाचा तपशील पुढीलप्रमाणे आहे—

* मानधन LIC च्या अटी, व्यवसायिक कामगिरी आणि आवश्यक निकष पूर्ण झाल्यास लागू होते.

कमिशनचीही संधी

विमा सखी योजनेत सहभागी महिलांचे उत्पन्न केवळ मानधनापुरते मर्यादित नसते.

त्यांना—

• नवीन विमा पॉलिसी विक्रीवर कमिशन
• पॉलिसी नूतनीकरणावर लागू असल्यास कमिशन
• LIC च्या लागू नियमांनुसार इतर प्रोत्साहनपर लाभ

मिळू शकतात.

त्यामुळे ज्या महिला अधिक ग्राहक जोडतात आणि चांगली कामगिरी करतात त्यांचे एकूण उत्पन्न मानधनापेक्षा अधिक असू शकते.

विमा सखी म्हणून कोणते काम करावे लागते?

निवड झाल्यानंतर महिलांना पुढील कामे करावी लागतात—

• LIC च्या विविध विमा योजनांची माहिती नागरिकांना देणे.
• ग्राहकांच्या गरजेनुसार योग्य विमा योजना सुचवणे.
• नवीन पॉलिसी विक्री करणे.
• विद्यमान ग्राहकांना आवश्यक सेवा देणे.
• विमा प्रीमियम, नूतनीकरण आणि दाव्यांबाबत मार्गदर्शन करणे.
• परिसरात विमा जनजागृती करणे.

प्रशिक्षण कसे दिले जाते?

या योजनेत सहभागी झालेल्या महिलांना LIC कडून आवश्यक प्रशिक्षण दिले जाते.

या प्रशिक्षणामध्ये—

• विम्याची मूलभूत माहिती
• LIC च्या विविध योजना
• ग्राहकांशी संवाद कौशल्य
• विमा विक्री प्रक्रिया
• डिजिटल सेवा वापरण्याचे प्रशिक्षण

यांचा समावेश असतो.

तसेच, विमा एजंट म्हणून काम करण्यासाठी लागू असलेल्या IRDAI नियमांचे पालन करावे लागते.

पुढे करिअरची संधी

ही योजना केवळ तीन वर्षांच्या मानधनापुरती मर्यादित नाही.

ज्या विमा सखी चांगली कामगिरी करतात त्यांना पुढे LIC मध्ये करिअर घडवण्याची संधी मिळू शकते.

पदवीधर विमा सखींना LIC एजंट म्हणून किमान 5 वर्षे कामाचा अनुभव पूर्ण झाल्यानंतर आणि LIC ने निश्चित केलेले निकष पूर्ण केल्यास Apprentice Development Officer (ADO) भरती प्रक्रियेत सहभागी होण्याची संधी उपलब्ध होऊ शकते.

अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रे

अर्ज करताना साधारणपणे पुढील कागदपत्रांची आवश्यकता लागू शकते—

• आधार कार्ड
• 10 वी किंवा त्यावरील शैक्षणिक प्रमाणपत्र
• रहिवासी पुरावा
• पासपोर्ट आकाराचा फोटो
• मोबाईल क्रमांक
• बँक खात्याचा तपशील (लागू असल्यास)

अंतिम कागदपत्रांची यादी संबंधित LIC शाखेकडून तपासून घ्यावी.

अर्ज कसा करायचा?

इच्छुक महिला खालीलप्रमाणे अर्ज करू शकतात.

• जवळच्या LIC शाखेला भेट देऊन.
• LIC च्या अधिकृत संकेतस्थळावर ऑनलाइन अर्ज करून.
• LIC अधिकाऱ्यांकडून किंवा अधिकृत प्रतिनिधीकडून माहिती घेऊन.

अर्ज करण्यापूर्वी अधिकृत पात्रता आणि अटी काळजीपूर्वक वाचाव्यात.

कोणासाठी ही योजना सर्वाधिक फायदेशीर आहे?

ही योजना विशेषतः—

• गृहिणी
• ग्रामीण भागातील महिला
• स्वयंरोजगार शोधणाऱ्या महिला
• 10 वी किंवा त्यापुढील शिक्षण घेतलेल्या महिला
• अतिरिक्त उत्पन्न मिळवू इच्छिणाऱ्या महिला
• आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी होण्याची इच्छा असलेल्या महिला

यांच्यासाठी उपयुक्त ठरू शकते.

हे देखील वाचा: पोस्ट ऑफिसची ‘Money Double’ योजना! ₹10 लाखांची गुंतवणूक होणार ₹20 लाख; जाणून घ्या किसान विकास पत्र (KVP) योजनेचे संपूर्ण गणित

निष्कर्ष

LIC विमा सखी योजना ही महिलांना प्रशिक्षण, विमा क्षेत्रातील करिअर आणि उत्पन्नाची संधी देणारी महत्त्वाची योजना आहे. मात्र, ₹7,000 प्रतिमहिना ही सर्वांना हमखास मिळणारी निश्चित रक्कम नाही. हे LIC ने ठरवलेल्या अटी आणि कामगिरीचे निकष पूर्ण केल्यावर मिळणारे मानधन आहे. याशिवाय, पॉलिसी विक्रीवर मिळणारे कमिशन आणि इतर प्रोत्साहनपर लाभ यामुळे महिलांना अधिक उत्पन्नाची संधी मिळू शकते. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी LIC च्या अधिकृत अटी, पात्रता आणि योजनेची माहिती तपासूनच अर्ज करावा.