महिला बचत गटांशी जोडलेल्या ग्रामीण महिलांसाठी कमाईचा एक आधुनिक मार्ग खुला होत आहे. केंद्र सरकारच्या ‘नमो ड्रोन दीदी’ योजनेत निवड झालेल्या महिला बचत गटांना कृषी ड्रोन उपलब्ध करून देण्यासोबत महिलांना ड्रोन चालवण्याचे प्रशिक्षण दिले जाते. प्रशिक्षणानंतर शेतीमध्ये खत आणि कीटकनाशक फवारणीसाठी ड्रोन सेवा देऊन महिला बचत गटांना अतिरिक्त उत्पन्न मिळवण्याची संधी निर्माण होऊ शकते.
विशेष म्हणजे ही योजना प्रत्येक महिलेला वैयक्तिकरित्या मोफत ड्रोन देण्यासाठी नसून प्रामुख्याने महिला बचत गट (Women Self Help Groups) केंद्रस्थानी ठेवून राबवली जाते. त्यामुळे तुम्ही किंवा तुमच्या कुटुंबातील महिला बचत गटाशी जोडलेली असेल, तर या योजनेची पात्रता, निवड प्रक्रिया आणि प्रशिक्षणाची माहिती समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.
नमो ड्रोन दीदी योजना नेमकी काय आहे?
ही योजना DAY-NRLM अर्थात दीनदयाळ अंत्योदय योजना–राष्ट्रीय ग्रामीण आजीविका अभियानाशी संबंधित महिला बचत गटांसाठी राबवली जाते. निवडलेल्या महिला SHGs ना कृषी कामांसाठी ड्रोन उपलब्ध करून देऊन ते शेतकऱ्यांना भाडेतत्त्वावर सेवा देऊ शकतील, अशी योजनेची रचना आहे.
सध्या याचा प्रमुख वापर द्रवरूप खत आणि कीटकनाशकांची फवारणी करण्यासाठी करण्याचे नियोजन आहे. यामुळे एका बाजूला शेतकऱ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाची सेवा उपलब्ध होते आणि दुसऱ्या बाजूला महिला बचत गटांना उत्पन्नाचे साधन मिळू शकते.
महिलांना खरंच मोफत Drone Training मिळते का?
निवडलेल्या SHG मधील सदस्याला योजनेअंतर्गत प्रशिक्षण दिले जाते. केंद्र सरकारच्या Operational Guidelines नुसार एका पात्र महिला SHG सदस्यासाठी 15 दिवसांचे प्रशिक्षण ठेवण्यात आले आहे.यामध्ये अनिवार्य drone pilot training सोबत कृषी कामांसाठी ड्रोनचा वापर, विशेषतः nutrients आणि pesticides application संदर्भातील अतिरिक्त प्रशिक्षण समाविष्ट आहे.
विशेष म्हणजे फेब्रुवारी 2026 मध्ये केंद्र सरकारने संसदेत दिलेल्या माहितीनुसार योजनेशी संबंधित Drone Didis ना DGCA-authorised Remote Pilot Training Organisations (RPTOs) मध्ये drone pilot training देण्यात आले आहे.
₹8 लाखांपर्यंत आर्थिक मदत कशी मिळते?
या योजनेचा हा सर्वात महत्त्वाचा भाग आहे.
निवडलेल्या महिला Self Help Group ला drone आणि त्याच्या accessories/ancillary charges च्या खर्चाच्या 80% पर्यंत केंद्रीय आर्थिक सहाय्य दिले जाऊ शकते. या मदतीची कमाल मर्यादा ₹8 लाख आहे.
म्हणजे ₹8 लाख प्रत्येक महिलेच्या वैयक्तिक बँक खात्यात दिले जातात, असा याचा अर्थ नाही. हे आर्थिक सहाय्य निवडलेल्या महिला SHG साठी drone package खरेदीशी संबंधित आहे.
उर्वरित रकमेच्या financing साठी SHG च्या Cluster Level Federation ला Agriculture Infrastructure Fund अंतर्गत loan घेण्याची तरतूद असून त्यावर 3% interest subvention ची सुविधा असल्याचे केंद्र सरकारने स्पष्ट केले आहे.
महाराष्ट्रातील महिलांनाही मिळाला आहे लाभ
महाराष्ट्रासाठीही ही योजना महत्त्वाची आहे. केंद्र सरकारने फेब्रुवारी 2026 मध्ये संसदेत दिलेल्या माहितीनुसार, Lead Fertilizer Companies कडून देशभरात वितरित करण्यात आलेल्या 1,094 drones पैकी महाराष्ट्रात 60 drones वितरित करण्यात आले होते.
त्यामुळे ही केवळ प्रस्तावित किंवा सोशल मीडियापुरती मर्यादित योजना नाही; प्रत्यक्षात महिला बचत गटांपर्यंत drones आणि training पोहोचवण्याची प्रक्रिया झालेली आहे.
हेही वाचा :
Ladki Bahin Yojana Takrar 2026: पैसे आले नाहीत अशी करा तक्रार नवीन सुविधा सुरू Latest Update
कोणत्या महिलांना योजनेचा फायदा होऊ शकतो?
इथे सर्वात मोठा गैरसमज दूर करणे गरजेचे आहे. एखादी महिला फक्त आधार कार्ड घेऊन स्वतंत्रपणे अर्ज करते आणि तिला मोफत drone मिळतो, अशी या योजनेची रचना नाही.
योजनेचा केंद्रबिंदू DAY-NRLM अंतर्गत निवडलेले Women Self Help Groups आहेत. त्यातून योग्य सदस्याची drone pilot training साठी निवड केली जाते. केंद्र सरकारच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार SHG आणि त्यांच्या Cluster Level Federations च्या माध्यमातून प्रक्रिया राबवली जाते.
त्यामुळे ग्रामीण भागातील एखाद्या महिलेला या योजनेत रस असल्यास ती आपल्या महिला बचत गटाशी आणि DAY-NRLM संबंधित स्थानिक यंत्रणेशी माहिती घेऊ शकते.
प्रशिक्षणानंतर रोजगार कसा मिळू शकतो?
या योजनेत सरकारी नोकरी देण्याची हमी नाही. त्याऐवजी महिला बचत गटाला कृषी सेवा व्यवसाय उभारण्याची संधी देण्याचा प्रयत्न आहे.
अर्ज कुठे करायचा?
याबाबत सोशल मीडियावरील कोणत्याही अनोळखी “Apply Now” लिंकवर वैयक्तिक माहिती भरू नका.
योजनेची अंमलबजावणी Women SHGs, Cluster Level Federations, DAY-NRLM, संबंधित राज्य विभाग आणि Lead Fertilizer Companies यांच्या समन्वयातून केली जाते. त्यामुळे इच्छुक महिलांनी सर्वप्रथम आपल्या बचत गटाच्या पदाधिकाऱ्यांकडे, Cluster Level Federation किंवा स्थानिक ग्रामीण आजीविका अभियानाच्या कार्यालयाकडे पात्रता आणि नवीन निवडीची माहिती विचारावी.
केंद्र सरकारची अधिकृत माहिती येथे पाहता येईल:
PIB – Namo Drone Didi Scheme ची अधिकृत माहिती
निष्कर्ष
नमो ड्रोन दीदी योजना ग्रामीण महिला बचत गटांसाठी आधुनिक शेती तंत्रज्ञानातून उत्पन्न निर्माण करण्याची संधी आहे. केंद्र सरकारने यासाठी ₹1,261 कोटींची तरतूद केली असून निवडलेल्या Women SHGs ना drone package च्या खर्चाच्या 80% पर्यंत, कमाल ₹8 लाख आर्थिक सहाय्याची तरतूद आहे. निवडलेल्या सदस्यांना drone pilot आणि कृषी वापराचे प्रशिक्षणही दिले जाते.
